header title

W jaki sposób prawidłowo pielęgnować pępek noworodka?

|
article-thumbnail

Po przecięciu pępowiny pozostaje kikut, który wymaga szczególnej pielęgnacji. Jest podatny na zakażenia i do czasu całkowitego zasuszenia traktuje się go jak otwartą ranę.

Pępowina w czasie ciąży łączy dziecko z łożyskiem. Zapewnia mu dopływ tlenu i substancji odżywczych. Umożliwia też usuwanie produktów przemiany materii. Gdy noworodek przychodzi na świat, pępowina zostaje zaciśnięta i przecięta ok. 2 cm od brzuszka. W pierwszej dobie kikucik jest jeszcze wilgotny i biało-niebieski, z czasem wysusza się, zmienia się jego kolor.

Przez wiele lat nie było żadnych oficjalnych zaleceń dotyczących pielęgnacji kikuta pępowinowego. Na przestrzeni lat zmieniały się jednak domowe metody. Nasze babcie stosowały gencjanę, która działa bakteriobójczo, ale jej ciemny kolor uniemożliwia obserwację kikuta (nie zauważymy nawet potencjalnego zaczerwienienia). Z kolei w latach 90. XX wieku położne polecały spirytus. Alkohol jednak podrażnia skórę. Wobec tego chaosu informacyjnego w 2010 roku Nadzór Krajowy w Dziedzinie Neonatologii opracował polskie zalecenia dotyczące pielęgnacji kikuta pępowinowego. Są one zgodne z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia.

Codzienna pielęgnacja kikuta pępowinowego

Kikut pępowinowy powinno się traktować jak gojącą się ranę, uważając, by nie przedostały się tam chorobotwórcze bakterie. Stwarza to ryzyko zakażenia i może być przyczyną infekcji. Zdarza się to jednak bardzo rzadko, o ile przestrzegane są zalecenia dotyczące jego pielęgnacji.

• Raz dziennie przemywaj pępek jałowym gazikiem zwilżonym w czystej, przegotowanej wodzie. Zostaw nieosłonięty do wyschnięcia.
• Nie zaklejaj kikuta plastrem i nie owijaj bandażem.
• Nie stosuj środków odkażających na bazie alkoholu (np. spirytusu), antybiotyków miejscowych, roztworu gencjany ani jodyny.
• Nie jest konieczne stosowanie środków antyseptycznych (np. oktenidyny). Jeśli zdecydujesz się po nie sięgać, nie rób tego częściej niż raz dziennie.
• Nie bój się moczyć kikuta w kąpieli. Pamiętaj jedynie, by później dobrze go osuszyć jałowym gazikiem.
• Nie odrywaj samodzielnie kikuta, nawet jeśli ledwo się trzyma. Najpewniej lada dzień odpadnie.
• Zanim zaczniesz oczyszczać kikut, umyj ręce.

Kikut pępowinowy nie boli dziecka ani nie powoduje żadnego dyskomfortu. Pewne obawy budzi jednak przewijanie noworodka w okresie, gdy pępek się jeszcze nie zagoił. Nie ma jednak powodu do niepokoju, o ile stosuje się odpowiednie pieluchy, np. "Bambino lovely baby". Ich taśma frontalna jest szeroka i, co najważniejsze, bardzo miękka. Nie podrażnia skóry i kikuta pępowinowego. Do czasu jego odpadnięcia warto odwijać brzeg pieluszki tak, by kończyła się pod pępkiem. Ma to zapewnić swobodny dostęp powietrza i przyspieszyć gojenie.

Gdy kikut zostanie zabrudzony moczem lub kałem, wystarczy przemyć go dokładnie czystą wodą z mydłem i delikatnie osuszyć.

Co powinno nas zaniepokoić?

Kikut pępowinowy najczęściej odpada po ok. 14 dniach. Czas ten może się wydłużyć, jeśli dziecko urodziło się przedwcześnie, drogą cesarskiego cięcia lub do pielęgnacji pępka stosowane były środki przeciwbakteryjne i spirytus.

Skonsultuj się z pediatrą, jeśli zauważysz, że z kikuta wycieka płyn lub poczujesz nieprzyjemny zapach. Pilnej wizyty u lekarza wymaga zaobserwowanie ropy lub krwi u nasady pępka. Mogą to być objawy zapalenia okołopępkowego. Leczy się je antybiotykami, często wymaga też pobytu w szpitalu.

Wielu rodziców obawia się pielęgnacji kikuta pępowinowego. Z czasem jednak okazuje się, że nie taki diabeł straszny, o ile stosujemy się do zaleceń specjalistów.

Weryfikacja merytoryczna - lek. Dagmara Zagrodny

Zobacz także: